Rugpijn of schouderpijn door een slechte houding?

De meeste mensen die met pijnklachten bij ClubSven komen aankloppen, melden rugpijn en schouderpijn. Meestal weten ze ons ook feilloos te vertellen waar hun pijn vandaan komt; vaak wijzen ze een slechte houding aan als de grote schuldige. Het probleem is echter dat steeds meer onderzoeken aantonen dat rug- en schouderpijn helemaal niet lekker correleren met houding, wat wetenschappelijk gezien betekent dat er weinig bewijs is om aan te nemen dat er een oorzakelijk verband bestaat. Causaliteit en correlatie worden buiten de statistiek maar al te vaak verward…

Het probleem is alleen dat veel fysiotherapeuten en dokters zijn afgestudeerd voordat al die nieuwe onderzoeken werden uitgevoerd en gepubliceerd, en dat veel professionals er dus nog steeds vanuit gaan dat houding en pijn met elkaar te maken hebben en dat er dus overal nog steeds waarschuwingen rondslingeren over slechte en pijnlijke houdingen. In dit artikel neem ik je zo simpel mogelijk mee langs de onderzoeken en leg ik uit wat dan wel een oorzaak kan zijn en waar de eventuele oplossingen liggen. Spoiler: de oorzaak van rugpijn is hyperlastig, super-individueel en zelfs met apparatuur enorm moeilijk aan te wijzen – laat staan met de handen of het blote oog.

Zorgt een slechte houding voor problemen?

Het eenvoudige antwoord: waarschijnlijk niet.

De meeste van dit soort onderzoeken verlopen volgens een vast stramien. Eerst verzamelen de onderzoekers een groep deelnemers met specifieke pijn (bijvoorbeeld in de rug, schouder of knie) en zoeken ze daarnaast een groep pijnvrije deelnemers. Vervolgens vergelijken ze de houding van de pijnvrije deelnemers met die van de patiënten. In vrijwel alle onderzoeken is er geen correlatie. Pijnvrije deelnemers staan net zo mooi (of lelijk) als de mensen mét pijn.

Een ander probleem bij houding is het moment van diagnose. In de meeste gevallen evalueren fysio’s of dokters jouw houding in een momentopname. Dat is lastig, want houding werkt meer als een dimmer dan een aan-uitknop. Om houding te checken, lieten een aantal onderzoekers 400 deelnemers meerdere keren opstaan. Elke deelnemer ging elke keer nét iets anders staan. De variaties in holling in de rug – wat we vaak aanwijzen als oorzaak van rugpijn – zat gemiddeld tussen de 10 en 20 procent, en bij bijna een derde van de deelnemers zelfs meer -zowel bij pijnvrije als niet-pijnvrije deelnemers.

Tot slot komen we aan bij het grootste probleem: waarin onderscheidt een slechte houding zich dan van de goede? Waar zit het verschil? Het probleem is dat er geen houding te vinden is die alleen of voornamelijk bij patiënten met pijn voorkomt. Misschien dat we vooral een foute houding vinden als we die willen vinden.

In een interessant onderzoek lieten fysio’s steeds twee patiënten onderzoeken. In het eerste geval wisten ze niet of de deelnemer pijn had en voor de tweede patiënt hoorden ze of die pijnvrij was of klachten had. Bij de geblindeerde testen – waarbij de fysio’s van niets wisten – werd er geen verschil gevonden in houding of beweging, maar niet geblindeerd werden er vaker problemen geconstateerd bij deelnemers met pijnklachten dan bij pijnvrije deelnemers. Dat is een beetje hetzelfde als uitleggen waarom Ajax in de laatste seconde verliest nadat ze al verloren hadden. Achteraf is het altijd makkelijk praten!

Ik denk zelf niet dat dit vanuit een kwade bedoeling gebeurt, maar we blijven mensen en we leggen graag verbanden – zelfs als die er niet zijn. Waar zit hem het dan wel?

Dosering

Een mooi voorbeeld is een patiënt met… duimpijn (I kid you not). Uit de MRI’s bleek dat het duimgewricht niet helemaal lekker stond en de patiënt kreeg duimmobiliseringsoefeningen – goed woord voor galgje – mee. Na vier weken was de pijn weg, maar bleek uit de nieuwe MRI’s dat de duim nog net zo scheef stond. Dus de pijn is weg, maar de slechte houding is er nog.

Daar ligt, volgens mij, een belangrijke hint naar de relatie tussen houding en pijn: dosering.

Stel je voor, je hebt hoofdpijn en je gaat naar de dokter. De dokter geeft je een pakje ibuprofen mee en je gaat naar huis, slikt het hele pakje ibuprofen en wordt nog zieker. Dan stelt de dokter in eerste instantie voor om eens 1-2 pillen per dag te proberen en stopt hij niet meteen helemaal met ibuprofen – tenzij hij of zij natuurlijk vermoedt dat jij net even iets te verslavingsgevoelig bent. Het is een kwestie van dosering. Water is goed, te veel is slecht. Eén wijntje kan, de volledige fles is minder ideaal. Warme kamer is goed, 30 graden geeft hoofdpijn.

Zo is het ook met houding. Het probleem zit hem niet in de houding, maar in hoe lang je die houding aanneemt. De militaire houding wordt vaak gezien als ideaal, maar levert problemen op als je er acht uur in moet staan. Veel beroepen waarbij je de hele tijd moet stilstaan, gaan gepaard met klachten, net als veel beroepen voor stilzitters. Het probleem is niet per se het zitten of staan, maar de acht uur.

Hier zien we ook een verschil tussen asymptomatische (geen pijn) en symptomatische onderzoeks-deelnemers. Bij pijn is er minder beweging en variatie in de rug. Bij rugpijn zijn we stijver en bewegen we door de dag heen minder. De oorzaak is natuurlijk een kip-en-eiprobleem, maar het gevolg is in ieder geval dat jij jouw houding langer vasthoudt als je pijn hebt en minder varieert. Daar kan zomaar een belangrijke oorzaak van pijn liggen.

Bij ClubSven proberen we op dit punt altijd om in een veilige omgeving rustig en voorzichtig meer variatie toe te voegen in de rugposities. Op handen en knieën rustig de rug wat meer laten bewegen en vanaf daar langzaam weer opbouwen. Het vertrouwen in de rug weer vergroten en proberen het goed-fout uit de houding te halen, net zoals bij het dieet uit mijn vorige artikel over gezond of ongezond.

Is rugpijn erg?

In onze ervaring is rugpijn ernstiger dan de andere vormen van pijn en daarom ben je sneller bezorgd dan bijvoorbeeld bij een pijntje in je elleboog. Toch is rugpijn meestal geen reden tot grote paniek. Over het algemeen hebben de meeste mensen minstens één keer per jaar last van hun rug en de bijbehorende pijn kan tot zes weken aanhouden. Dat is redelijk normaal. De oorzaak hoeft helemaal niet lichamelijk te zijn, maar kan bijvoorbeeld het resultaat zijn van vermoeidheid, stress of de tijd van maand. De pijn kan zelfs komen vanuit het idee dat je nu eenmaal rugpijn hebt of gevoelens over jouw ‘zwakke rug’.

In een vorig artikel over pijn en blessures heb ik al uitgelegd hoe ingewikkeld pijn is, en rugpijn is daar een goed voorbeeld van. In veel gevallen is de oorzaak niet alleen maar biologisch en in sommige gevallen soms zelfs helemaal niet. Helaas blijft dat beeld heel erg hardnekkig en staat het controle over jouw pijn in de weg. Op dit punt gooi ik er graag twee quotes van pijnspecialist Ben Cormack in:

  • There are NO magic treatments for back pain that work for everybody, unfortunately.
  • It’s probably not your spinal posture, your pelvic tilt, a teeny weeny muscle not firing or something needing to be put back into place causing your back pain. How do we know? We have studied this stuff to death.

Veel behandelingen geven namelijk een aantal uur tot enkele dagen verlichting, maar daarna komt de pijn weer terug. Dat is gevaarlijk, omdat je hierdoor in een cyclus terechtkomt waarbij je wekelijks wordt gekraakt, rechtgeplooid en weer in elkaar gezet. Dat kan leiden tot een gevoel dat jouw rug niet sterk genoeg of jouw houding niet goed genoeg is en dat je een permanente behandeling nodig hebt om dat te corrigeren. Op lange termijn wil je echter niet jouw gezondheid en een pijnvrij bestaan in handen van iemand anders leggen. Die afhankelijkheid kan namelijk de pijn verergeren.

Bij ClubSven focussen we dus vooral op hoe jij je pijn onder controle kan krijgen. Wat zijn voor jou oefeningen die de pijn triggeren en wat zijn oefeningen die de pijn juist wegnemen? Op basis hiervan werken we naar een programma waarin we jou controle willen teruggeven. Het is voor ons heel belangrijk dat je zelf weet wat je kan doen aan de pijntjes, zodat je niet van ons afhankelijk wordt. Dan hoef je niet elke week bij ons terug te komen omdat je weer opnieuw pijn hebt. We vinden het natuurlijk erg leuk als je wekelijks komt, maar dan liefst omdat je er plezier in hebt!

Als je niet bij ons in de buurt woont, zijn de voornaamste tips die ik je kan geven om op onderzoek uit te gaan en creatief te worden. Bij ons hebben klanten bijvoorbeeld al succes gehad door:

  • een yogabal als stoel te gebruiken. Die dwingt je namelijk constant een beetje te variëren om er niet vanaf te glijden.
  • Bewuster variëren in hoe je staat als je veel staat, bijvoorbeeld voor kappers en personal trainers.
  • Bewuster variëren in hoe je zit als je veel zit, juist ook zo nu en dan eens onderuit gezakt, voeten op tafel, één voet hoog, en ook rechtop zoals het op school moest.
  • In veilige situaties experimenten met rug hollen en bollen, eerst op handen en knieën en daarna met steeds minder ledematen op de grond.

Het klinkt een beetje speels, maar ik durf de uitdaging met je aan te gaan!

Meer weten over het verband tussen lichaamshouding en pijn? Deze wetenschappelijke studies en achtergrondinfo helpen je een eind op weg:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0021929017303135

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0021929016300586

https://www.jospt.org/doi/abs/10.2519/jospt.2017.7268


Tags


Bekijk ook

Wilskracht: je wapen tegen verleiding

Calorieën zijn niet alles

Alles over spiermassa

Laat een reactie achter..

Your email address will not be published. Required fields are marked

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}